Dyrektywa omnibus – zmiany w 2026 roku 

Dyrektywy omnibus – wprowadzenie

W niniejszym artykule przedstawiamy kluczowe założenia Digital omnibus oraz najważniejsze przewidywane zmiany w 2026 roku. Dyrektywa omnibus to kompleksowy pakiet regulacji zaproponowany przez European Commission. Ma on na celu uporządkowanie i uproszczenie unijnego prawa cyfrowego w tym regulacji dotyczących ochrony danych, cyberbezpieczeństwa, chmur obliczeniowych, cookies, a także sztucznej inteligencji. W obliczu dynamicznego rozwoju technologii i rosnącej złożoności przepisów. Dyrektywa omnibus stawia za cel zmniejszenie obciążeń dla firm i administracji, przy jednoczesnym zachowaniu (lub redefinicji) standardów ochrony prywatności i danych.

W poniższych sekcjach omówię najważniejsze obszary zmian wprowadzanych przez Dyrektywę omnibus oraz to, jakie konsekwencje mogą mieć one dla firm, instytucji publicznych i zwykłych użytkowników.

Dyrektywa omnibus: Konsolidacja prawa o danych i regulacji cyfrowych

Jednym z głównych celów Dyrektywy omnibus jest konsolidacja rozproszonych dotychczas regulacji — co ma uprościć stosowanie przepisów i zmniejszyć obciążenia proceduralne.

Konsolidacja aktów prawnych

– Dyrektywa omnibus dąży do scalenia szeregu odrębnych regulacji dotyczących danych, tworząc szerszy, zintegrowany akt. W planach jest połączenie przepisów z zakresu m.in. Data Act, regulacji dotyczących wolnego przepływu danych nieosobowych (FFDR), dyrektywy o otwartym dostępie do danych, a także przepisów regulujących przechowywanie i przetwarzanie danych osobowych..
– Taka konsolidacja umożliwi ujednolicenie zasad, a dzięki temu firmy, instytucje i użytkownicy zyskają klarowniejsze reguły i większą przejrzystość — co jest kluczowe w kontekście rosnącej roli technologii cyfrowych.

Uproszczenia dla przedsiębiorstw, MŚP i administracji

– Dyrektywa omnibus przewiduje zwolnienia i uproszczenia dla małych i średnich przedsiębiorstw — mniejsza dokumentacja, mniej formalności przy chmurze czy wymianie danych.
– Dla administracji i podmiotów publicznych celem jest ułatwienie dostępu do danych i uproszczenie procedur — co może przyspieszyć procesy cyfryzacji usług publicznych i wymiany danych między podmiotami.

Dyrektywa omnibus: Zmiany w ochronie danych osobowych (RODO & cookies)

W zakresie ochrony danych osobowych i prywatności w sieci, Dyrektywa omnibus przewiduje szereg zmian, które — zgodnie z opinią autorów pierwszej analizy projektu — mogą znacząco zmienić dotychczasowy porządek.

Nowa definicja „danych osobowych”

Nowa regulacja zachowuje powyższy rdzeń, ale dodaje do niego kluczowe zastrzeżenie (inspirowane orzecznictwem TSUE w sprawach takich jak Breyer czy SRB v EDPS), które diametralnie zmienia sytuację administratorów:

„Informacji nie uznaje się za dane osobowe w odniesieniu do danego podmiotu, jeżeli podmiot ten nie może zidentyfikować osoby fizycznej, której informacje te dotyczą, biorąc pod uwagę sposoby, co do których istnieje racjonalne prawdopodobieństwo, że zostaną wykorzystane przez ten podmiot.

Informacje takie nie stają się danymi osobowymi dla tego podmiotu tylko dlatego, że potencjalny kolejny odbiorca dysponuje sposobami, co do których istnieje racjonalne prawdopodobieństwo, że zostaną wykorzystane do zidentyfikowania osoby fizycznej”.

Jaka jest kluczowa różnica dla Twoich projektów?

Jako konsultant, przy ocenie ryzyka (np. w DPIA) powinieneś teraz patrzeć na dane przez pryzmat możliwości administratora, a nie abstrakcyjnej możliwości zidentyfikowania kogoś przez „kogokolwiek na świecie”.

CechaPodejście „Stare” (Absolutne)Podejście „Nowe” (Relatywne / Omnibus)Punkt odniesieniaTeoretyczna możliwość identyfikacji przez osobę trzecią.Realna możliwość identyfikacji przez konkretnego administratora.Status danych u dostawcyJeśli odbiorca (np. Policja) może zidentyfikować osobę, to u dostawcy (np. ISP) są to zawsze dane osobowe.Jeśli dostawca nie ma „klucza” i nie ma realnej drogi do jego zdobycia, u niego dane mogą być nieosobowe.PseudonimizacjaCzęsto traktowana jako tylko „zabezpieczenie” danych, które nadal są osobowe.Może prowadzić do wyłączenia danych spod RODO u podmiotu, który nie ma dostępu do dodatkowych informacji.

Zmiany w zakresie cookies i consent-bannerów

– Dyrektywa omnibus zakłada integrację przepisów z dyrektywy e-Privacy z GDPR — co ma doprowadzić do uproszczenia zasad związanych z plikami cookie i zgodami użytkowników. W przyszłości użytkownicy będą mogli wyrażać (lub odmawiać) zgodę na cookies bezpośrednio w ustawieniach przeglądarki lub systemu operacyjnego.
– Celem jest ograniczenie tzw. “cookie fatigue” — czyli zmęczenia użytkowników ciągłymi banerami i powtarzającymi się zapytaniami o zgodę. Dyrektywa omnibus stara się złagodzić te regulacje, przez co korzystanie z internetu — z punktu widzenia użytkownika — może stać się bardziej wygodne.

Łagodniejsze zasady dla małych przedsiębiorstw

– Projekt przewiduje, że firmy zatrudniające do 250 osób (MŚP) mogą liczyć na uproszczone obowiązki informacyjne w ramach GDPR — mniej formalności, mniej wymaganych zgód, jeżeli przetwarzanie danych nie wiąże się z wysokim ryzykiem.
– Jednocześnie — jeśli incydent związany z ochroną danych nie będzie znaczący, nie będzie obowiązku zgłaszania go do organu nadzorczego; wystarczy wewnętrzna dokumentacja.

Dyrektywa omnibus: Cyberbezpieczeństwo, AI i raportowanie – zmiany przewidziane na 2026

Dyrektywa omnibus to nie tylko ochrona danych i cookies — pakiet obejmuje również regulacje dotyczące cyberbezpieczeństwa, sztucznej inteligencji oraz obowiązków raportowych. W 2026 roku mogą wejść w życie kluczowe zmiany właśnie w tych obszarach.

Centralny punkt zgłoszeń incydentów (single-entry point)

– Jednym z elementów Dyrektywy omnibus jest wprowadzenie scentralizowanego, unijnego punktu zgłoszeń incydentów cyberbezpieczeństwa oraz naruszeń danych — co ma zastąpić obecny rozproszony obowiązek wynikający z różnych aktów (np. GDPR, NIS-2, DORA itp.).
– Portal obsługiwany ma być przez ENISA, co ma usprawnić raportowanie i ograniczyć biurokrację. Raportowanie incydentów będzie możliwe dla firm, administracji i innych podmiotów — co zwiększy przejrzystość i responsywność w zakresie cyberzagrożeń.

Zmiany w regulacjach AI i przesunięcie elementów wysokiego ryzyka

– Dyrektywa omnibus ma wpływ również na AI Act — zaproponowano m.in. przesunięcie obowiązków dotyczących systemów AI wysokiego ryzyka. Według niektórych informacji, te kluczowe regulacje miałyby zostać odroczone — co może oznaczać, że nowe obowiązki wejdą w życie dopiero później.
– Z drugiej strony — Dyrektywa omnibus planuje modyfikacje w zasadach przetwarzania danych w kontekście AI: np. umożliwienie wykorzystywania danych do trenowania modeli AI na podstawie tzw. “legitimate interest”, przy spełnieniu określonych warunków technicznych i organizacyjnych.
– To budzi kontrowersje: zdaniem krytyków, proponowane zmiany mogą osłabić ochronę prywatności i prawa podmiotów danych, a przepisy mogą stać się mniej przejrzyste i trudniejsze do egzekwowania.

Ryzyka i kontrowersje związane z Dyrektywą omnibus w 2026

Choć Dyrektywa omnibus ma na celu uproszczenie i racjonalizację przepisów, jej projekt budzi sporo zastrzeżeń — zarówno ze strony organizacji chroniących prywatność, jak i ekspertów prawa.

Ryzyko osłabienia ochrony prywatności

– Zmiana definicji “danych osobowych” może oznaczać, że duża część danych, które dzisiaj objęte są GDPR, w przyszłości zostaną z niego wyłączone — co w praktyce osłabi ochronę podstawową prywatności w UE.
– Jeśli firmy będą mogły uznać dane pseudonimizowane (np. identyfikatory, logi, dane analityczne) za “nieosobowe”, wiele narzędzi analitycznych, reklamowych, profilowania czy AI mogłoby działać bez ograniczeń — co budzi poważne obawy.

Problemy prawne i brak pewności regulacyjnej

– Według analizy noyb — pierwszej instytucji, która szczegółowo przyjrzała się projektowi — proponowane zmiany w definicji danych osobowych są sprzeczne z linią orzecznictwa Court of Justice of the European Union (CJEU).
– W efekcie może dojść do ogromnej niepewności: co do zakresu GDPR, obowiązków firm, uprawnień kontrolnych i ochrony danych — co z kolei może prowadzić do sporów sądowych, łamania praw, a także do zwiększenia kosztów dla firm starających się zapewnić zgodność.

Konsekwencje dla konsumentów i użytkowników internetu

– Użytkownicy mogą stracić kontrolę nad swoimi danymi — trudniej będzie egzekwować prawo do dostępu, prawo do bycia zapomnianym czy ograniczenia profilowania. Dyrektywa omnibus, poprzez redefinicję danych osobowych, może ograniczyć prawa osób fizycznych.
– W perspektywie może to oznaczać mniej przejrzystości co do tego, jak i przez kogo przetwarzane są ich dane — co stoi w sprzeczności z duchem ochrony prywatności, który przyświecał GDPR od początku.

Co dalej? Przewidywania na 2026 i rekomendacje dla firm i obywateli

Biorąc pod uwagę zakres i skalę zmian proponowanych przez Dyrektywę omnibus — a także liczne kontrowersje — zarówno firmy, jak i zwykli obywatele powinni już teraz przygotowywać się na nową rzeczywistość.

Dla firm i przedsiębiorców

Warto śledzić prace legislacyjne: projekt omnibusu może jeszcze ulec zmianom. Zgodnie z analizą noyb, część propozycji może zostać wycofana lub poprawiona.

Firmy korzystające z danych, konstruujące algorytmy, zajmujące się AI czy analityką — powinny przeanalizować, które ich procesy mogą zostać uznane za “przetwarzanie danych osobowych” w nowym rozumieniu. Jeśli pseudonimizacja zostanie uznana za wyłączającą ochronę — konieczne będzie dostosowanie procedur.

W sektorze małych i średnich przedsiębiorstw — możliwe uproszczenia mogą być szansą na zmniejszenie obciążeń administracyjnych, ale trzeba zachować czujność: korzyści nie mogą być kupione kosztem etyki i prywatności.

Dla obywateli, użytkowników internetu i organizacji ochrony danych

Istotne jest monitorowanie procesu legislacyjnego i udział w konsultacjach publicznych — zmiany takie jak redefinicja danych osobowych czy złagodzenie zasad cookies mogą diametralnie zmienić ochronę prywatności w UE.

Warto wzmacniać swoje mechanizmy ochrony danych: świadome korzystanie z narzędzi prywatności, pseudonimizacja — ale też kontrola, komu powierzamy swoje dane.

Organizacje pozarządowe i instytucje ochrony prywatności muszą być czujne — i gotowe na reagowanie, jeśli projekt omnibusu doprowadzi do nadmiernego osłabienia praw obywatelskich.

Dyrektywa omnibus – Wnioski

Dyrektywa omnibus to jedno z najpoważniejszych przedsięwzięć legislacyjnych UE w obszarze prawa cyfrowego w ostatnich latach. Jej celem jest konsolidacja wielu regulacji, uproszczenie przepisów i zmniejszenie obciążeń dla firm i administracji. Jednocześnie jednak — projekt wprowadza znaczące zmiany w ochronie danych osobowych, cookies, cyberbezpieczeństwie i AI, które budzą poważne wątpliwości natury prawnej, etycznej i technicznej.

Zmiany zapowiedziane na 2026 rok mogą otworzyć nową erę regulacji cyfrowych — ale też mogą stworzyć lukę w ochronie prywatności i praw obywatelskich. W obliczu tych wyzwań kluczowe będzie uważne monitorowanie procesu legislacyjnego, aktywność społeczna i gotowość do reagowania, jeśli fundamenty ochrony danych zaczynają być zmieniane.